Το νέο βιβλίο της Ευλαμπίας Τσιρέλη αποτελεί την πρώτη αμιγώς ελληνική μελέτη για τον Πατέρα του Φανταστικού, Τζ.Ρ.Ρ.Τόλκιν.

Δημοσιεύτηκε: 27/11/2018 - 19:35

“Δέντρα και Δάση της Μέσης-γης. Μυθολογία, Συμβολισμός, Αναφορικότητα” 

Όπως περιγράφει ο ίδιος ο βιογράφος του Τόλκιν, κος Colin Duriez στην εισαγωγή του βιβλίου, «η συγγραφέας όχι μόνο περιγράφει με ακρίβεια τη σημασία των δέντρων στη ζωή και το έργο του Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν, αλλά ανοίγει και ένα εντελώς νέο πεδίο έρευνας και ανακάλυψης νέων πτυχών του έργου του, συνδέοντας το πλούσιο ερευνητικό της πεδίο των αρχαίων μυθολογιών -ευρωπαϊκών και μεσοποτάμιων- αλλά και το βιβλικό, που αμφότερα ήταν οικεία και αγαπητά στον καθηγητή. Το βιβλίο της, μεταφέρει τον αναγνώστη σε έναν κόσμο συμβόλων, εικόνων, μύθων, μοτίβων και αρχετύπων, βαθιά ριζωμένων στην ανθρώπινη σκέψη και φαντασία. Το δέντρο, όπως η ίδια ανακαλύπτει και αποκαλύπτει στους αναγνώστες, έχει έναν καθόλα ζωτικό ρόλο σε αυτό το γοητευτικό μωσαϊκό».

Για τη συγγραφέα, η Λογοτεχνία του Φανταστικού έχει μια μακρά ιστορία που φτάνει στις πρώτες φανταστικές-μυθικές διηγήσεις που εξιστόρησε ο άνθρωπος πριν την καταγραφή τους. Πανάρχαιοι πρόδρομοι του σύγχρονου είδους είναι το έπος του Γκιλγκαμές, το πρώτο έπος φαντασίας που γράφτηκε ποτέ, με το μοτίβο του ήρωα που προσπαθεί να ανακαλύψει το μυστικό της αιώνιας νεότητας, ο Λουκιανός που ήταν ο πρώτος που περιέγραψε τους κατοίκους της Σελήνης ή ακόμα και ο Όμηρος που έπλεξε μαστορικά την ιστορία με τον μύθο.

Όπως μας ανέφερε η συγγαρφέας, η δόμηση ωστόσο ενός μύθου και μιας ιστορίας φαντασίας ή επιστημονικής φαντασίας, είναι παρόμοια και διακρίνεται από ένα βασικό συστατικό, απαραίτητο και πάρα πολύ σημαντικό: τη χρήση των συμβόλων. Τα σύμβολα είναι πανανθρώπινα και διαχρονικά. Αποτελούν έναν τρόπο επικοινωνίας των ανθρώπων μεταξύ τους, αλλά και των συγγραφέων με τους αναγνώστες. Κουβαλούν νοήματα και μηνύματα που λαμβάνονται υποσυνείδητα. Μυθολογικά και θεολογικά κείμενα διαφόρων πολιτισμών και εποχών περιέχουν σύμβολα που μιλούν απευθείας στην καρδιά των ανθρώπων. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η συμβολική γλώσσα είναι μια παγκόσμια γλώσσα, κατανοητή από όλους. Τα σύμβολα επιτυγχάνουν την επικοινωνία διαφορετικών ανθρώπων, διαφορετικών εποχών, και γι' αυτό ακριβώς τα κείμενα τα οποία τα περιέχουν, είναι διαχρονικά.

Σύμφωνα με τη συγγραφέα τα λεγόμενα «αρχέτυπα», τα πανανθρώπινα, δηλαδή, σύμβολα, όπως το καλό και το κακό, ο πατέρας προστάτης-δημιουργός, το φως και το σκοτάδι, η μητέρα που ενσαρκώνει τη γονιμότητα, ο ήρωας που θυσιάζεται, η ζωοποιός δύναμη της φύσης, το δέντρο, το φίδι, διατηρούν τη συμβολική τους δύναμη και στη Λογοτεχνία του Φανταστικού. Μεγάλα έργα της Φαντασίας και της Επιστημονικής Φαντασίας περιλαμβάνουν αρχετυπικά σύμβολα, και μεγάλο κομμάτι της επιτυχίας και απήχησής τους στο αναγνωστικό κοινό, βασίζεται σε αυτό.

Ο σοφός μάγος Γκάνταλφ, για παράδειγμα, στο έργο του Τόλκιν αποτελεί μια περσόνα-αυθεντία που -παρά το γεγονός του ότι είναι δευτερεύων χαρακτήρας- στο

έργο του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών αποτελεί την ακρογωνιαία λίθο στην ιστορία. Ο αναγνώστης είναι πάντα σίγουρος ότι όλα θα πάνε καλά εφόσον εκείνος είναι παρών, ενώ ο πρωταγωνιστής, Φρόντο, εξαρτάται πάντα από την καθοδήγηση, εμψύχωση και συμβουλή του. Η μοίρα της συντροφιάς είναι στα χέρια του. Η περσόνα αυτή λοιπόν αποτελεί ένα αρχετυπικό μοτίβο του πατέρα-προστάτη, του σοφού.

Έτσι και τα δέντρα και τα δάση στον κόσμο του Τόλκιν φέρουν συμβολισμούς και χρησιμοποιούνται όπως παραδοσιακά χρησιμοποιήθηκαν στη μυθολογία, αλλά και στα πρώτα παραμύθια-αλληγορικές ιστορίες του παρελθόντος. Το προφανές είναι ότι αντιπροσωπεύουν γενικά τη δύναμη της φύσης, αυτό που οι άνθρωποι έχουν παραγκωνίσει και ξεχάσει, μπρος στην εξέλιξη της τεχνολογίας.

Μάθετε περισσότερα για τη συγγραφέα και το βιβλίο: * https://tsirelievlampia.wordpress.com/

Νατάσα Μπελεζάκη

Disclaimer: 

Οι απόψεις του ιστολογίου δεν συμπίπτουν απαραίτητα με το περιεχόμενο του άρθρου.